Ομάδες Αίματος και Κύηση

Πληροφορίες για τον Αιμοδότη

Ομάδες Αίματος και Κύηση

Στην αρχή της εγκυμοσύνης καθώς και κατά τους τρεις τελευταίους μήνες της  θα υποβληθείτε σε μια εξέταση, προκειμένου να διαπιστωθεί η ομάδα αίματος στην οποία ανήκετε καθώς και εάν διαθέτετε αντισώματα έναντι των ερυθροκυττάρων.

Αυτές οι οδηγίες προορίζονται  για να σας δώσουν πληροφορίες σχετικά με τη σημασία των ομάδων αίματος και των αντισωμάτων έναντι των ερυθροκυττάρων στην εγκυμοσύνη. Περιέχει επίσης πληροφορίες σχετικά με τη θεραπεία που παρεμποδίζει την παραγωγή των αντισωμάτων τα οποία προκαλούν την αιμολυτική νόσο του νεογνού.

Τι είναι οι ομάδες αίματος;

Κάθε ερυθρό αιμοσφαίριο φέρει στην επιφάνειά του τις φυσικές χημικές ουσίες που καθορίζουν τις ομάδες αίματος. Οι ομάδες αίματος κληρονομούνται και από τους δύο γονείς. Όλοι μας ανήκουμε σε πολλές ομάδες αίματος αλλά, ευτυχώς, πολύ λίγες είναι σημαντικές. Οι πιο σημαντικές ομάδες αίματος που πρέπει να γνωρίζουμε στην εγκυμοσύνη είναι η ομάδα στο σύστημα ABO και η ομάδα του συστήματος ρέζους (κυρίως το αντιγόνο D).

Ομάδα Αίματος - Πιθανοί τύποι αίματος εντός της ομάδας
Σύστημα ΑΒΟ - Ο, Α, Β, ΑΒ
Σύστημα ρέζους - Θετικό (D θετικό), Αρνητικό (D αρνητικό)

Εκτός από τις ομάδες ABO και ρέζους (D), όλοι μας ανήκουμε και σε άλλες, δευτερεύουσες ομάδες αίματος. Δύο από τις δευτερεύουσες ομάδες αίματος που είναι σημαντικές στην εγκυμοσύνη είναι η ‘c’ (μικρό c) και η ‘K’ (Kell).

Τι είναι τα αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων;

Τα αντισώματα αποτελούν μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού. Δημιουργούνται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα έρχεται σε επαφή με μια “ξένη” ουσία, π.χ. έναν ιό, ένα εμβόλιο ή μια διαφορετική ομάδα αίματος. Το αντίσωμα που παράγει το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ειδικό για το είδος της ξένης ουσίας. Έτσι, εάν “ξένα” ερυθρά αιμοσφαίρια εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματός σας, ο οργανισμός σας πιθανόν να παράγει αντισώματα εναντίον αυτών των ερυθρών. Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι με τους οποίους μπορούν να εισέλθουν “ξένα” ερυθρά αιμοασφαίρια στην κυκλοφορία του αίματός σας: είτε μετά από μετάγγιση αίματος είτε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Πώς δημιουργούνται αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων στη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, παρατηρείται συχνά το φαινόμενο να “διαρρεύσουν” μερικά ερυθρά αιμοασφαίρια του εμβρύου στην κυκλοφορία του αίματος της μητέρας. Αυτό συμβαίνει συνήθως κατά τη γέννηση του μωρού. Εάν συμβεί κάτι τέτοιο και η ομάδα αίματος του μωρού είναι διαφορετική από την ομάδα αίματος της μητέρας, υπάρχει πιθανότητα να παραχθούν αντισώματα από το ανοσοποιητικό σύστημα της μητέρας. Αυτό είναι σπάνιο να συμβεί. Μόνον τρεις στις 100 εγκύους περίπου αναπτύσσουν αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων, ενώ τα περισσότερα από αυτά είναι ακίνδυνα.

Πώς δημιουργούνται αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων στη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Ερυθρά αιμοσφαίρια του εμβρίου

Ερυθρά αιμοσφαίρια της μητέρας

Αντισώματα της μητέρας

Πώς δημιουργούνται αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων στη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Α. Το έμβρυο αυτό έχει διαφορετική ομάδα αίματος από την ομάδα αίματος της μητέρας

Β. Μερικές φορές, μια ποσότητα αίματος του εμβρύου εισέρχεται στο αίμα της μητέρας μέσω του πλακούντα. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο οργανισμός της μητέρας αναγνωρίζει ως ξένα τα ερυθρά αιμοσφαίρια του εμβρύου και παράγει αντισώματα εναντίον τους. Σε άλλες περιπτώσεις, πιθανόν να έχουν παραχθεί αντισώματα από προηγούμενες εγκυμοσύνες ή μετά από μεταγγίσεις αίματος.

Γ. Τα αντισώματα αυτά διασχίζουν τον πλακούντα και εισέρχονται στο αίμα του εμβρύου. Τα αντισώματα μπορούν να καταστρέψουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια  του εμβρύου εάν αυτά ανήκουν στη συγκεκριμένη ομάδα αίματος.

Γιατί οι ομάδες αίματος και τα αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων είναι σημαντικά στην εγκυμοσύνη;

Η ομάδα αίματος στην οποία ανήκετε δεν έχει καμία επίδραση στην καθημερινή σας ζωή, ενώ η παρουσία αντισωμάτων κατά των ερυθρών αιμοσφαιρίων είναι συνήθως ακίνδυνη. Ωστόσο, στη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι σημαντικό να γνωρίζετε την ομάδα αίματος στην οποία ανήκετε καθώς επίσης και εάν τυχόν διαθέτετε αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων. Η γνώση αυτή είναι σημαντική για τρεις κυρίως λόγους:

1. Σε περίπτωση που χρειαστείτε μετάγγιση αίματος

Στην απίθανη περίπτωση που θα χρειαστείτε μετάγγιση αίματος, το αίμα που θα επιλεγεί για εσάς θα πρέπει να είναι της ανάλογης ομάδας ΑΒΟ και ρέζους D  και επίσης να είναι κατάλληλο για τα αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων που πιθανόν να διαθέτετε.

2. Εάν γνωρίζετε ότι έχετε αναπτύξει

Αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων, τα οποία θα μπορούσαν να βλάψουν το μωρό σας, θα λάβετε την απαιτούμενη αγωγή. Πώς θα μπορούσαν τα αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων να βλάψουν το μωρό μου; Τα αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων, που τυχόν έχετε αναπτύξει, μπορούν να περάσουν από την κυκλοφορία του αίματός σας στο αίμα του εμβρύου. Τα αντισώματα μπορούν να καταστρέψουν τα ερυθροκύτταρα του εμβρύου εάν ανήκουν στη συγκεκριμένη ομάδα αίματος. Το σχεδιάγραμμα δείχνει πώς μπορεί να συμβεί αυτό. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το έμβρυο δεν υφίσταται καμία βλάβη. Ωστόσο, με κάποια αντισώματα, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα, το μωρό μπορεί να γίνει αναιμικό και να εμφανίσει ίκτερο μετά τη γέννηση. Η πάθηση αυτή είναι γνωστή ως “αιμολυτική νόσος των νεογνών”.

3. Πώς θα διαπιστώσετε εάν είστε D αρνητική. Εάν είστε D αρνητική

Πιθανόν να πρέπει να υποβληθείτε σε πρόσθετη θεραπεία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και/ή μετά τον τοκετό. Πώς μπορεί να με επηρεάσει το γεγονός ότι είμαι D αρνητική; Είναι σημαντικό για τη μέλλουσα μητέρα να ανακαλύψει έγκαιρα εάν έχει ομάδα αίματος D αρνητικό, έτσι ώστε να ενημερωθεί εάν χρειάζεται θεραπεία στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, προκειμένου να αποφευχθεί η παραγωγή αντισωμάτων anti-D.

Τι θα συμβεί εάν διαθέτω αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων του μωρού μου;

Οι έγκυοι που διαθέτουν κάποια αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων υποβάλλονται σε τακτικές εξετάσεις αίματος στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, προκειμένου να παρακολουθείται το επίπεδο των αντισωμάτων. Δείγμα αίματος μπορεί να ληφθεί και από τον πατέρα του παιδιού, προκειμένου να προβλεφθεί η πιθανή ομάδα αίματος του μωρού. Αυτό βοηθά στην πρόβλεψη πιθανού κινδύνου καταστροφής των ερυθροκυττάρων του μωρού από τα αντισώματα της μητέρας. Το μωρό παρακολουθείται στενά στη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά τη γέννησή του, για προληπτικούς λόγους, ενώ συνήθως δεν απαιτείται καμία θεραπεία. Ωστόσο, εάν το επίπεδο των αντισωμάτων αυξηθεί πολύ, ενδέχεται να χρειαστεί πρόκληση πρόωρου τοκετού ή, σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, μετάγγιση αίματος στο έμβρυο ενόσω αυτό είναι ακόμα μέσα στη μήτρα. Αυτού του είδους η μετάγγιση ονομάζεται “ενδομήτρια μετάγγιση” και πραγματοποιείται σε ειδικά νοσοκομεία.

Ποια αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων είναι πιθανότερο να προκαλέσουν προβλήματα;

Το anti-D αντίσωμα είναι το πιο πιθανό να προκαλέσει προβλήματα. Μπορεί να παραχθεί εάν μια γυναίκα με ομάδα αίματος “D αρνητικό” κυοφορήσει έμβρυο με ομάδα αίματος “D θετικό”. Ευτυχώς, υπάρχει τρόπος να αποφευχθεί η παραγωγή αντισωμάτων anti-D. Τα αντισώματα κατά των ερυθροκυττάρων με τις αμέσως περισσότερες πιθανότητες να προκαλέσουν προβλήματα είναι τα anti-c και anti-K. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα αντισώματα προκαλούν ελάχιστα ή καθόλου προβλήματα.

Πώς παρεμποδίζεται η παραγωγή αντισωμάτων anti-D;

Η παραγωγή αντισωμάτων anti-D μπορεί να παρεμποδιστεί κάνοντας στη μέλλουσα μητέρα ένεση με προσχηματισμένα αντισώματα anti-D (προφυλακτική θεραπεία anti-D ή θεραπεία ανοσοσφαιρίνης anti-D). Η ένεση αυτή δεσμεύει τα ερυθροκύτταρα του εμβρύου προτού ανιχνευθούν από το ανοσοποιητικό σύστημα της μητέρας, παρεμποδίζοντας έτσι την παραγωγή δυνητικά επικίνδυνων αντισωμάτων anti-D από τον οργανισμό της μητέρας. Η θεραπεία αυτή, η οποία εφαρμόζεται εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, παράγεται από πλάσμα από ειδικά επιλεγμένους αιμοδότες.

Πότε πρέπει να υποβληθώ σε θεραπεία;

Εάν είστε D αρνητική, πιθανόν να χρειαστεί να σας γίνει ένεση μετά από οποιοδήποτε από τα παρακάτω συμβάντα (ο ιατρός ή η μαία σας θα σας συμβουλεύσουν σχετικά), νοσηλεία για αποβολή ή απειλούμενη αποβολή, διακοπή της εγκυμοσύνης, κολπική αιμορραγία, ορισμένες διαγνωστικές εξετάσεις, όπως η αμνιοκέντηση, αλλαγή θέσης του εμβρύου. Ο ιδανικός χρόνος χορήγησης της ένεσης είναι εντός τριών ημερών μετά από ένα συμβάν που θα μπορούσε να προκαλέσει “διαρροή” αίματος προς το έμβρυο. Ωστόσο, η ένεση μπορεί να είναι αποτελεσματική ακόμα και εάν χορηγηθεί μετά από 10 ημέρες. Η ένεση δεν επηρεάζει το έμβρυο. Είναι επίσης σημαντικό να σας χορηγηθεί ένεση εντός 3 ημερών μετά τον τοκετό, σε περίπτωση που το μωρό σας είναι D θετικό. Συνιστάται επίσης η χορήγηση ένεσης anti-D κατά την 28η και την 34η εβδομάδα της κύησης.

Αυτό ονομάζεται “προγεννητική προφύλαξη ρουτίνας anti-D” και χορηγείται συνήθως με ένεση κατά την 28η και την 34η εβδομάδα της κύησης, αν και σε κάποιες περιοχές συνηθίζεται να χορηγείται μόνο μία ένεση κατά την 28η εβδομάδα. Απευθυνθείτε στον ιατρό σας, εάν χρειάζεστε περισσότερες πληροφορίες.

Scroll to Top Skip to content